S. Wysińska - Strażniczki terroru. Kobiecy personel nadzorczy w KL Auschwitz

Obszerne studium poświęcone kobietom, które jako SS-Aufseherinnen stały się częścią aparatu przemocy niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Kim były, jak trafiały do służby i co skłaniało je do podjęcia pracy w obozach? Autorka przedstawia genezę kobiecego personelu nadzorczego, system jego szkolenia i rekrutacji oraz znaczenie KL Ravensbrück jako głównego ośrodka przygotowującego nadzorczynie do służby. Pokazuje również, jak z czasem zmieniały się sposoby ich pozyskiwania – od dobrowolnych zgłoszeń, przez kierowanie przez urzędy pracy, po oddelegowywanie pracownic z zakładów produkcyjnych.

Szczególne miejsce w książce zajmuje KL Auschwitz. Autorka opisuje utworzenie oddziału dla kobiet, początki obozu kobiecego w Birkenau oraz miejsce nadzorczyń w obozowej hierarchii. Analizuje ich zakres obowiązków, relacje z męskim personelem SS, a także zachowanie wobec więźniarek, zestawiając dokumentację obozową z relacjami byłych więźniarek.

Publikacja tworzy również zbiorowy portret kobiet pełniących służbę w KL Auschwitz, uwzględniając ich wiek, pochodzenie, wykształcenie, wcześniejsze zawody, stan cywilny, przynależność organizacyjną i przebieg służby. Osobny rozdział poświęcono ich powojennym losom oraz procesom prowadzonym przeciwko nim w Polsce i poza jej granicami.

Całość uzupełniają biogramy 175 nadzorczyń KL Auschwitz, w tym również tych osławionych, czyli Johanny Langefeld, Marii Mandl i Elisabeth Volkenrath.

„Strażniczki terroru” pokazują zróżnicowane drogi kobiet prowadzące do służby w systemie obozów koncentracyjnych, a zarazem przypominają, że nie były one „biernymi trybikami” systemu przemocy, lecz jego aktywnymi uczestniczkami.